Sözleşmeler hukuku, taraflar arasındaki hukuki ilişkilerin çerçevesini çizen ve borç ilişkilerinin kaynağını oluşturan temel bir hukuk dalıdır. Satış sözleşmelerinden hizmet sözleşmelerine, bayilik ve distribütörlük sözleşmelerinden kat karşılığı inşaat sözleşmelerine kadar birçok sözleşme türü, günlük hayatın ve ticari faaliyetlerin ayrılmaz bir parçasıdır. Sözleşmelerin doğru hazırlanması ve incelenmesi, ileride doğabilecek uyuşmazlıkların önlenmesi açısından son derece önemlidir. Bu yazımızda sözleşmeler hukukunun temel konularını ele alacağız. İstanbul avukatlık ofisi olarak, sözleşme süreçlerinde bilgi edinmek isteyen bireylere ve işletmelere yönelik bu içeriği hazırladık.
Sözleşme Hazırlama ve İnceleme Sürecinin Önemi
Bir sözleşmenin taraflar arasındaki ilişkiyi sağlıklı biçimde düzenleyebilmesi için, tarafların hak ve yükümlülüklerinin açık, anlaşılır ve hukuka uygun şekilde ifade edilmesi gerekmektedir. Sözleşmelerde eksik veya belirsiz hükümler, ileride taraflar arasında yorum farklılıklarına ve uyuşmazlıklara yol açabilmektedir. Bir İstanbul sözleşmeler hukuku avukatı desteğiyle hazırlanan veya incelenen sözleşmeler, tarafların menfaatlerinin dengeli biçimde korunmasına katkı sağlayabilir.
Satış Sözleşmeleri
Satış sözleşmeleri, bir malın veya hakkın mülkiyetinin bedel karşılığında devredilmesini konu alan sözleşmelerdir. Taşınır ve taşınmaz satışlarında farklı şekil şartları öngörülmüş olup, özellikle taşınmaz satışlarında resmi şekil şartına uyulması zorunludur. Satış sözleşmelerinde satılanın ayıplı olması, teslim süresi, bedelin ödenme şekli gibi hususların açıkça düzenlenmesi, taraflar arasında doğabilecek anlaşmazlıkların önüne geçilmesine yardımcı olur.
Hizmet Sözleşmeleri
Hizmet sözleşmeleri, bir tarafın diğer taraf için belirli bir hizmeti yerine getirmeyi üstlendiği sözleşme türüdür. Bu sözleşmelerde hizmetin kapsamı, süresi, bedeli, gizlilik yükümlülükleri ve sözleşmenin feshine ilişkin koşulların net biçimde belirlenmesi önem taşımaktadır. Özellikle profesyonel hizmet ilişkilerinde, tarafların sorumluluk sınırlarının açıkça çizilmesi gerekmektedir.
Bayilik ve Distribütörlük Sözleşmeleri
Bayilik ve distribütörlük sözleşmeleri, üretici veya tedarikçi ile bayi/distribütör arasındaki ticari ilişkiyi düzenleyen, sürekli borç ilişkisi niteliğindeki sözleşmelerdir. Bu sözleşmelerde bölgesel münhasırlık, satış hedefleri, teslim ve ödeme koşulları, marka kullanım hakları ve sözleşmenin sona ermesi durumunda tarafların yükümlülükleri gibi konular ayrıntılı şekilde düzenlenmelidir. Bayilik ve distribütörlük ilişkilerinin sona erdirilmesi sırasında, haksız fesih iddialarının önüne geçilebilmesi için sözleşme hükümlerinin dikkatle uygulanması gerekmektedir.
Bayilik Sözleşmelerinde Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Sözleşmenin süresi ve yenilenme koşulları
- Münhasırlık (bölgesel tekel) hükümleri
- Cezai şart ve tazminat düzenlemeleri
- Sözleşmenin feshi halinde tarafların hak ve yükümlülükleri
Gizlilik Sözleşmeleri
Gizlilik sözleşmeleri, taraflar arasında paylaşılan ticari sır niteliğindeki bilgilerin üçüncü kişilerle paylaşılmasının önlenmesi amacıyla düzenlenmektedir. Özellikle şirket birleşme ve devralma süreçlerinde, iş görüşmelerinde ve çalışan ilişkilerinde gizlilik sözleşmelerinin usulüne uygun hazırlanması, hassas bilgilerin korunması açısından büyük önem taşımaktadır. Gizlilik yükümlülüğüne aykırılık halinde uygulanacak yaptırımların sözleşmede açıkça belirtilmesi gerekmektedir.
İnşaat Sözleşmeleri
İnşaat sözleşmeleri, bir yapının inşa edilmesine ilişkin tarafların hak ve yükümlülüklerini düzenleyen sözleşmelerdir. Bu sözleşmelerde işin kapsamı, teslim süresi, bedel, ayıplı imalat halinde sorumluluk ve gecikme cezaları gibi hususların net biçimde belirlenmesi gerekmektedir. İnşaat sözleşmelerinde teknik şartnamelerin sözleşme ekine konulması, uygulamada ortaya çıkabilecek belirsizliklerin önüne geçilmesine yardımcı olur.
Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmeleri
Kat karşılığı inşaat sözleşmeleri, arsa sahibinin arsasını müteahhide devretmesi karşılığında, inşa edilecek bağımsız bölümlerden belirli bir payın arsa sahibine verilmesini konu alan, uygulamada sıkça karşılaşılan bir sözleşme türüdür. Bu sözleşmelerde arsa payı karşılığı verilecek bağımsız bölümlerin nitelikleri, inşaatın tamamlanma süresi, gecikme halinde uygulanacak cezai şartlar ve teslim koşullarının ayrıntılı biçimde düzenlenmesi büyük önem taşımaktadır.
Uygulamada, müteahhidin inşaatı süresinde tamamlayamaması, projeden farklı imalat yapması veya iflas etmesi gibi durumlarda arsa sahipleri çeşitli hukuki yollara başvurabilmektedir. Bu kapsamda sözleşmenin feshi, tapu iptali ve tescil davası, tazminat davası gibi hukuki imkanlar gündeme gelebilmektedir. Kat karşılığı inşaat sözleşmelerinin resmi şekilde, tapu siciline şerh verilerek düzenlenmesi, arsa sahiplerinin haklarının güvence altına alınması açısından önerilmektedir.
Sözleşmelerde Cezai Şart Düzenlemeleri
Cezai şart, taraflardan birinin sözleşmeye aykırı davranması halinde ödemesi gereken bedeli önceden belirleyen bir sözleşme hükmüdür. Cezai şartın makul ve ölçülü biçimde belirlenmesi gerekmekte olup, aşırı cezai şart hükümlerinin mahkemece indirilmesi de mümkün olabilmektedir. Bu nedenle sözleşme hazırlanırken cezai şart tutarlarının somut olayın özelliklerine uygun şekilde belirlenmesi önem taşımaktadır.
Sözleşmelerin Feshi ve Cayma Hakkı
Sözleşmeler, tarafların anlaşması, sözleşmede öngörülen fesih sebeplerinin gerçekleşmesi veya kanunda öngörülen haklı sebeplerin varlığı halinde sona erdirilebilir. Bazı sözleşme türlerinde tüketicilere veya zayıf konumdaki taraflara cayma hakkı tanınmış olup, bu hakkın kullanım usul ve süreleri ilgili mevzuatta ayrıca düzenlenmiştir.
Sık Sorulan Sorular
Sözleşme incelemesi neden önemlidir?
Sözleşme incelemesi, taraflar arasındaki hak ve yükümlülüklerin dengeli biçimde düzenlenip düzenlenmediğinin tespiti açısından önemlidir. Eksik veya belirsiz hükümler, ileride uyuşmazlıklara yol açabilmektedir.
Kat karşılığı inşaat sözleşmesi hangi şekilde yapılmalıdır?
Kat karşılığı inşaat sözleşmelerinin, tapuya şerh verilebilmesi ve tarafların haklarının güvence altına alınabilmesi için resmi şekilde düzenlenmesi önerilmektedir.
Bayilik sözleşmesi tek taraflı olarak feshedilebilir mi?
Bayilik sözleşmesinin feshi, sözleşmede öngörülen koşullara ve kanuni düzenlemelere bağlıdır. Haksız fesih iddialarının önüne geçilebilmesi için sözleşme hükümlerine uygun hareket edilmesi gerekmektedir.
Cezai şart her zaman uygulanabilir mi?
Cezai şart, sözleşmeye aykırılığın gerçekleşmesi halinde uygulanabilir; ancak aşırı görülen cezai şart tutarlarının mahkemece indirilmesi mümkündür.
Gizlilik sözleşmesine aykırılık halinde ne yapılabilir?
Gizlilik sözleşmesine aykırılık halinde, sözleşmede öngörülen cezai şart talep edilebileceği gibi, doğan zararın tazmini de talep edilebilir.
Sonuç
Sözleşmeler hukuku, ticari ve bireysel hayatın hemen her alanında karşımıza çıkan, dikkatli bir hazırlık ve inceleme süreci gerektiren bir hukuk dalıdır. Satış, hizmet, bayilik, distribütörlük, gizlilik ve inşaat sözleşmeleri gibi farklı sözleşme türlerinin, tarafların menfaatlerini dengeleyecek şekilde hazırlanması, ileride doğabilecek uyuşmazlıkların önlenmesine katkı sağlamaktadır. Av. Berfug Kıran Hukuk Bürosu olarak Beşiktaş'taki ofisimizde sözleşmeler hukukuna ilişkin konularda hukuki bilgilendirme hizmeti sunmaktayız. Sorularınız için Levazım Mah. Ambarlıdere Cad. Çayır Sk. Koru Sitesi E Blok Daire:5 Beşiktaş/İstanbul adresinden, +90 554 544 58 57 numaralı telefondan veya avberfugkiran@gmail.com adresinden bizimle iletişime geçebilirsiniz.